Aktualności » Drewno w rdzeniu
Rdzeń
Rdzeń jest to pasmo tkanki miękiszowej, stanowiące fizjologiczną oś pnia, która na ogól nie pokrywa się z osią geometryczną. Na przekroju pnia rdzeń uwydatnia się w postaci małej, ciemniej od otaczającego drewna zabarwionej plamy. Jego średnica waha się na ogół w granicach 1 -5 mm, a tylko u niektórych gatunków, np. u bzu czarnego, dochodzi ona do 1 cm, u innych gatunków - np. u modrzewia jest bardzo mała. Rdzeń nie zawsze jest umiejscowiony centralnie; często jest mimośrodowo przesunięty w kierunku obwodu pnia, co powoduje nierównomierną słoistość i niejednolitą strukturę drewna. Z jednej strony (wzdłuż krótszego promienia) drewno jest bardziej wąskosłoiste, z drugiej strony słoje są szersze.
Kształt rdzenia wykazuje duże zróżnicowanie. Zależnie od gatunku drewna rdzeń ma zarys okrągły lub owalny, u olchy trójkątny, u jesiona czworokątny, u topoli pięcio-kątny, u dębu gwiaździsty.
Na przekroju podłużnym rdzeń ma postać wąskiego, ciemniej zabarwionego pasma, którego przebieg jest u drzew iglastych prosty, u drzew liściastych często falisty. Średnica rdzenia zwiększa się w kierunku od odziomka ku nasadzie korony, po czym znowu maleje. Rdzeń zbudowany jest z cienkościennych komórek miękiszowych, które u jednych gatunków (np. orzech) obumierają w ciągu pierwszego roku, u innych (np. sosna, buk, dąb) utrzymują się długo przy życiu i obumierają oraz wypełniają się powietrzem dopiero wtedy, gdy funkcje przewodzenia wody przesuwają się w kierunku zewnętrznych warstw bielu. Rdzeń zbudowany wyłącznie z komórek wypełnionych powietrzem lub wyłącznie z komórek z treścią plazmatyczną (komórki jednego typu) jest rdzeniem homogenicznym; rdzeń zawierający obydwa rodzaje komórek nosi nazwę rdzenia heterogenicznego.
Cienkościenne komórki rdzenia są elementami o małej wytrzymałości, co sprzyja powstawaniu pęknięć rdzeniowych. Drewno otaczające rdzeń stanowi najstarszą część pnia> o niskiej wilgotności i małej odporności, podatną na wywoływany przez grzyby rozkład drewna. W strefie przyrdzeniowej kłód odziomkowych pojawia się zgnilizna, występują pęknięcia, rdzeniowe i skupiają się małe sęki, które są pozostałością po gałęziach wieku młodocianego. Suma związanych z rdzeniem cech ujemnych sprawia, że obecność rdzenia i strefy przyrdzeniowej w drewnie uważa się za jego wadę, dopuszczalną w sortymentach o dużych wymiarach lub niskiej jakości. Przecieranie kłód prowadzi się w ten sposób, by rdzeń był umiejscowiony pośrodku deski lub bala (rdzeń zamknięty). Przy płaskim skrawaniu oklein rdzeń pozostaje w desce ponożowej, przy obwodowym skrawaniu forniru sklejkowego - w wałku połuszczarsldm. W wysokowartościowych sortymentach, jak tarcica lotnicza lub klepki bednarskie, nie dopuszcza się obecności , rdzenia.
Drewno
Drewno zajmuje przestrzeń między rdzeniem w środku pnia a miazgą i korą na jego obwodzie; stanowi ono największą część objętości pnia.
Drewno jest materiałem o nierównomiernej budowie; jego wygląd oraz właściwości f; fizyczne i mechaniczne (wytrzymałość) zmieniają się zależnie od kierunku anatomicznego (kierunek wzdłuż włókien, promieniowy i styczny). Jest to zatem materiał niejednorodny, typowo różnokierunkowy (anizotropowy), co utrudnia jego obróbkę i zastosowanie.
W związku ze zróżnicowaną budową rozróżnia się w drewnie,trzy zasadnicze przekroje : przekrój poprzeczny, przekrój podłużny promieniowy i przekrój podłużny styczny. Przekroje te różnią się układem słoi i mają odmienny rysunek drewna.
Na przekroju poprzecznym, wykonanym prostopadle do podłużnej osi pnia, uwydatniają się słoje roczne ułożone współśrodkowo dokoła rdzenia oraz promienisto ustawione promienie rdzeniowe, widoczne nie uzbrojonym okiem tylko w drewnie niektórych gatunków drzew. Na przekroju podłużnym, poprowadzonym przez oś pnia (przekrój promieniowy), słoje roczne mają postać równolegle ułożonych, pionowo przebiegających warstw, przeciętych poziomo biegnącymi smugami promieni rdzeniowych.
Na przekroju stycznym, poprowadzonym przez cięciwę, słoje roczne występują w postaci hiperbolicznych smug. Przecięte poprzecznie promienie rdzeniowe uwydatniają się w postaci licznie występujących, eliptycznych plam; u niektórych gatunków (np. buk) widoczne są gołym okiem, u innych pod powiększeniem, W miarę zbliżania się do osi pnia przekrój styczny upodabnia się do przekroju promieniowego. Z chwilą, gdy cięciwa, przez którą przechodzi przekrój pokryje się z średnicą pnia, przekrój styczny pokryje się z przekrojem promieniowym.
Wygląd drewna ma swoiste cechy makroskopowe, które widzi się gołym okiem, oraz cechy mikroskopowe, dostrzegalne pod odpowiednio dobranym powiększeniem. Obydwie grupy cech stanowią podstawę określania gatunków drewna.