Aktualności » Grzyby wywołujace zgniliznę drzew
Jadalne, kapeluszowe owocniki opieńki występują jesienią w licznych skupieniach, na pniakach i u podstawy uschniętych drzew. Dolna powierzchnia kapelusza składa się z promieniście ułożonych blaszek, na których ustawione są podstawki z zarodnikami.
Opieńka jest groźnym szkodnikiem fizjologicznym, gdyż we współdziałaniu z kornikami powoduje obumieranie drzewostanów świerkowych na żyznych siedliskach, zwłaszcza drzewostanów podgórskich i drzewostanów górskich poniżej wzniesienia 1200 m n.p.m. Jako szkodnik techniczny odgrywa drugorzędną rolę, gdyż porażona zgnilizną strefa zewnętrzna drewna okrągłego przechodzi w czasie obróbki tartacznej w opoły i zrzyny.
Z grzybów wywołujących zgniliznę drzew liściastych wymienić należy hubę ogniową i hubę pospolitą.
Huba ogniowa (Fomes igniarius (L.) Fr.). Jest to pospolity pasożyt drzew liściastych; najczęściej występuje na buku, grabie i osice, rzadziej spotyka się ją na dębie, wierzbie, olszy, brzozie oraz na innych gatunkach drzew leśnych i owocowych. Zakażenie odbywa się przez miejsca o uszkodzonej korze, owocniki pojawiają się w wiele lat po zakażeniu, a ich kształt i barwa są zmienne w zależności od gatunku drzewa |i stadium rozwoju. Najczęściej mają one kształt kopyt; ich górna powierzchnia jest zazwyczaj szaroczarna, zwrócony natomiast ku dołowi hymenofor ma barwę jasnoszarą, jjpwocniki są twarde i wieloletnie; ich rozwój trwa ok. 50 lat, w związku z czym osiągają me duże rozmiary. Huba ogniowa wywołuje zgniliznę wewnętrzną, rozwijającą się w przy-rdzeniowej strefie drewna i rozszerza się wzdłuż pnia o 5-9 cm w ciągu roku. Grzybnia żyje kilkadziesiąt lat, wskutek czego długość zgniłej części pnia dochodzi do 3,5 m. Zgnilizna jest umiejscowiona w dolnej części pnia, rzadko spotyka sieją w wysoko położonych częściach drzewa. Barwa zgniłego drewna jest źóltawobiala, zarys zgnilizny na przekroju poprzecznym drzewa jest nieregularny, a na przekroju podłużnym uwydatniają się smugi
- 0 barwie ciemniejszej od normalnej barwy drewna. Grzyb rozkłada równocześnie celulozę
- 1 ligninę wskutek czego zgnilizna ma jednolity, korozyjno-destrukcyjny charakter.
Huba ogniowa powoduje deprecjację drewna w przeszłorębnych drzewostanach grabowych i bukowych (np. w Bieszczadach) oraz zgniliznę pni osikowych, które wyrosły z odrośli po ściętych drzewach i z odrośli korzeniowych; drewno osikowe z takich drzew nie przedstawia wartości użytkowej.
Huba pospolita (Fomes fomentarius (L.) Fr.) jest grzybem o charakterze pasożytniczym i saprofitycznym. Występuje najczęściej na osłabionych bukach i brzozach, rzadziej na innych drzewach liściastych. Rozwój grzybni nie ustaje po obaleniu drzew dlatego hubę pospolitą spotyka się na drzewach obalonych przez wiatr oraz na ściętym] drewnie, które przez długi czas leżało w lesie.
Rozwój grzybni może trwać kilkadziesiąt lat. W spękanym drewnie i pod korą po-J jawiają się białe płaty grzybni. Wieloletnie owocniki huby pospolitej są podobne do owocników huby ogniowej, od których różnią się jasnoszarą barwą i dużymi wymiarami]Kształt owocników przypomina konsole o promieniu dochodzącym do 30 cm. Szkodliwość huby pospolitej jest duża, gdyż może się ona rozwijać jako pasożyt (na drzewach fcywych) oraz jako saprof it (na drewnie ściętym). Rozwój grzyba i rozszerzanie się zgni-jzny przebiegają prędzej niż w przypadku zgnilizny ogniowej.
Zgnilizna powodowana przez hubę pospolitą postępuje od obwodu ku środkowi pnia i przybiera postać zgnilizny rozrzuconej. Na przekroju poprzecznym porażonego drewna występują niejednolicie rozmieszczone jasne i ciemne plamy (zgnilizna mozaikowa), które przechodzą'stopniowo w barwę żółtobialą. Na styku drewna zdrowego z drewnem zgniłym pojawiają się ciemne linie. Zgnilizna ma charakter destrukcyjny, w końcowym-stadium drewno staje się kruche i rozpada się wzdłuż słojów rocznych na płytki (zgnilizna płytkowa). Zgnilizna występuje w dolnej części pnia, która ulega osłabieniu, tak że drzewo często łamie się pod wpływem wiatru. Na obalonym drzewie zgnilizna rozwija się dalej, doprowadzając do zniszczenia najcenniejszej (odziomkowej) części pnia.