Aktualności » Kierunki stosowania i wykorzystywania drewna
Drewno jest surowcem deficytowym; pokrycie zapotrzebowania osiąga się dzięki dewastacji lasów i nadmiernej eksploatacji zasobów leśnych. W tych warunkach gospodarowanie drewnem oraz jego obróbka i przerób powinny być prowadzone w sposób racjonalny i oszczędny. Rzeczywistość jest inna. W skali światowej ze 100 m3 wyprodukowanej w lesie masy drzewnej otrzymuje się: Przy obróbce tartacznej otrzymuje się 65% tarcicy, 35% przypada na odpady w staci zrzynów i trocin (odpady przemysłowe i opałowe). Przy dalszej obróbce stolarsi i meblowej powstaje w przybliżeniu 40% odpadów, na gotowy wyrób przypada 60%, stanowi ok. 22 m3. A więc ze 100 m3 masy drzewnej, wyprodukowanej w lesie w cii 100 lat *, otrzymuje się 20-25 m3 gotowych wyrobów, a 75-80% stanowią odpady i drev opałowe. Lepiej, lecz nie dobrze, przedstawia się sytuacja w przemyśle celulozowy gdzie lignina i część hemiceluloz, stanowiące 40% masy drzewnej, przechodzą do ług pocelulozowych.
W miarę postępu podane liczby ulegają modyfikacji. Przez koncentrację surow wprowadzanie nowych technologii i budowę kombinatów, pozwalających na kompl sową obróbkę i przerób drewna, osiąga się 82% wykorzystania masy drzewnej. Pozosl 18% przypada dotychczas — nawet w nowoczesnych kombinatach—na straty p dukcyjne (opał, zanik masy drzewnej, ścieki przemysłowe).
Obecne zużycie drewna użytkowego i opałowego wynosi w Polsce 0,62 ni3 na mit kańca rocznie. W planach perspektywicznych przyjmuje się, że do roku 2000, dzi stosowaniu bardziej racjonalnych i oszczędnych metod użytkowania i przerobu drev oraz jego częściowej substytucji innymi materiałami, potrzeby ludności będą zaspokaji lepiej niż obecnie, przy nie zmieniającym się wskaźniku zużycia drewna. nln ha; ok. 1350 min ha to nieproduktywne obszary leśne, a więc tereny pokryte dzie lasem, lecz nie mające znaczenia w produkcji surowca drzewnego. Ludność liczy 3,5 mld osób, wobec czego na 1 mieszkańca przypada 1,1 ha lasu, lecz 10,75 ha produktywnej powierzchni leśnej. Na powierzchnię produktywną składają iy dostępne, o powierzchni około 1550 min ha, oraz lasy dotychczas niedostępne, wierzchni około 1100 min ha. Liczby te ulegają ustawicznie zmianom, gdyż w miarę cen drewna, rozwoju środków komunikacyjnych i wciągania nowych terenów oitę gospodarczej działalności człowieka, obszar lasów niedostępnych zmniejsza się. lerzchnia zajęta przez najważniejsze dla człowieka lasy iglaste, występujące w pół-ej strefie umiarkowanej, obejmuje około 35% produktywnej powierzchni świata. lajwiększe obszary leśne posiada Związek Radziecki — ok. 910 min ha. Drugie miej-pjmuje Kanada — 335 min ha, trzecie — Stany Zjednoczone Ameryki Północnej z Alaską — 265 min ha. Brazylia posiada wprawdzie 400 min ha lasu, stawia się ik na dalszym miejscu, gdyż są to tropikalne lasy liściaste o zdolności produkcyjnej lej niż lasów umiarkowanej strefy pomocnej. Z przytoczoaych liczb trzeba wysnuć następujące wnioski:
1 Mimo postępu technicznego udział drewna opałowego (43%) jest w skali świato wysoki, W ujęciu perspektywicznym jest to rezerwa, z której znaczna część zostanie przyszłości przesunięta do kategorii drewna użytkowego.
2. W grupie sortymentów użytkowych dominującą rolę odgrywa drewno iglaste (73%). użycie drewna liściastego na cele przemysłowe będzie wzrastać w miarę rozwoju prze-[mystu celulozowo-papierniczego oraz przemysłu tworzyw drzewnych. Porównując zapotrzebowanie na surowce w przemyśle celulozowo-papiernic (377,16 min m3) z zużyciem papierówki klasycznej (267 min m3) wynika, że przei celulozowy pokrywa brakujące 110,2 min m3 surowca, przerabiając odpady (zręt dostarczane przez przemysł pierwiastkowej obróbki drewna.
Roczne zużycie drewna w Europie (z wyjątkiem Związku Radzieckiego) wynosi ol 325 min m3 (w tym 72% drewna użytkowego, 28% drewna opałowego), roczny przy natomiast 344 min m3; przeciętny przyrost powierzchniowy wynosi 2,3 m3/ha roc2 Bilans drzewny Europy zamyka się nieznaczną nadwyżką, w przeciwieństwie do ćui nadmiarów w Związku Radzieckim, gdzie rocznemu użytkowaniu w wysokości 358 mir można przeciwstawić roczny przyrost w wysokości 874 min m3.
Światowy roczny przyrost przewyższa poważnie zużycie drewna.
Mimo to — w niku nierównomiernego rozmieszczenia przyrostu i zużycia — regionalne niedobory nowią poważny problem w gospodarce światowej. Zadanie pokrycia zapotrzebowi drewna obciąża głównie tereny leśne Europy oraz północnej części Azji i Amer większość terenów leśnych świata uczestniczy w tym zadaniu w nieznacznym stop Obok rezerw leśnych świat dysponuje rezerwami, jakie można uruchomić przez barć racjonalne wykorzystanie drewna w przemyśle drzewnym.
Obszar lasów w Polsce wynosił w 1970 r. 8431,6 tys. ha, co w stosunku do powier; ni kraju (31267 tys. ha) stanowi 26,9%. Z ogólnej powierzchni lasów na lasy państ we przypada 6800,7 tys. ha (80,7%), na lasy niepaństwowe 1630,9 tys. ha (19,3%). I ność Polski liczy 32,7 min osób, wobec czego na 1 mieszkańca przypada 0,25 ha li średnia europejska wynosi 0,32 ha. Zasoby drzewne na pniu —wg stanu z 1968 i wynoszą w lasach państwowych administrowanych przez Ministerstwo Leśnictwa i P mysłu Drzewnego 753 min m3 grubizny (grubość powyżej 7 cm w cieńszym koń w lasach niepaństwowych szacuje się je na 86 min m3 grubizny. Przeciętny zapas 1 ha wynosi w lasach państwowych 116 m* grubizny, a przeciętny przyrost roczny nosi ok. 3 m3 grubizny na 1 ha.