Aktualności » Podłoże rozwoju zgnilizny
Ze względu na sposób występowania wyróżnia się zgnilizny występujące na drzewach! żywych, zgnilizny składowe, występujące na drewnie ściętym oraz zgnilizny występujące| w budynkach. Zgnilizny drzew żywych. Liczba grzybów wywołujących rozkład drewna drzewj żywych jest bardzo duża. Poniżej omówiono przykładowo kilka najważniejszych ga-j tunków. Huba korzeniowa (Fomes annosus Karst.) pasożytuje na drzewach iglastych, gló-J wnie na sośnie; rzadziej występuje na drzewach liściastych. Zakażenie następuje przez przerzucenie się grzybni z korzeni drzew porażonych na korzenie sąsiednich zdrowych drzew. Z systemu korzeniowego grzybnia wnika w odziomkową część pnia powodując (zwłaszcza u świerka) jej butelkowate zgrubienie oraz pojawienie się zgnilizny wewnętrznej w strefie przyrdzeniowej.
Zjawiska rozkładu drewna mogą sięgać na odległość kilku metrów powyżej szyi korzeniowej; w końcowym stadium zgnilizny w dolnej części pnia powstaje dziupla. Huba korzeniowa występuje najczęściej w drzewostanach| które wyrosły na gruntach porolnych; obumieranie drzew zaczyna się w wieka 30-40 lat. Podobne objawy wywołuje wrośniak sosnowy (Trametes pini (Brot.) Fr.), stepujący najczęściej na sośnie, w drzewostanach o wieku 40-50 lat. Zakażenie drzej odbywa się przez zewnętrzne uszkodzenia, zwłaszcza przez obłamane gałęzie, sęki i odarcia kory. Grzyb penetruje w głąb strefy przyrdzeniowej; jego rozkładowa działalność trw|przez kilkadziesiąt lat. Na wysokości kilku metrów nad ziemią pojawiają się wieloletnie Iowocniki o kształcie konsoli; obecność owocników świadczy o zaawansowałbym rozwoju zgnilizny wewnętrznej. Po ścięciu drzewa grzybnia szybko obumiera wskutek wysychania drewna. Obydwa gatunki grzyba powodują rozwój zgnilizny wewnętrznej, w stadium począt-ikowym w postaci zgnilizny twardej o brunatnym zabarwieniu, w późniejszych stadiach liozwoju w postaci zgnilizny korozyjnej; na tle drewna uwydatniają się białe skupienia piierozłożonej celulozy. W końcowym stadium rozkładu pojawiają się w drewnie liczne robne wgłębienia; w przypadkach krańcowych tworzy się w drewnie dziupla. Drewno lotknięte tego rodzaju rozkładem określa się w drzewnictwie terminem „drewno hu-biaste". Hubiasta tarcica sosnowa, z objawami twardej zgnilizny, może być materiałem |io produkcji płyt stolarskich, a nawet przedmiotem eksportu.
Wraz z wiekiem drzew rośnie nasilenie objawów rozkładu; w drzewostanach sosnowych 140-letnich ilościowy udział drewna hubiastego wynosi 30-40%. Stosowanie wysokiego wieku rębności i związana z tym deprecjacja drewna są uzasadnione w drzewostanach o wysokiej jakości, ze względu na duże średnice drzew i dużą wydajność bezsęcz-lej tarcicy, pozyskiwanej z przetarcia kłód odziomkowych. Wywołane hubą straty porywa z nadwyżką wzrost jakości tarcicy. Opieńka miodowa {Armillaria mellea Vahl.) Jest to grzyb wywołujący zgniliznd zewnętrzną; występuje na pniakach i korzeniach po ściętych drzewach (działalność sa profityczna) oraz na żywych drzewach iglastych i liściastych (działalność pasożytnicza)! Największe szkody wyrządza w drzewostanach świerkowych, na drzewach liściastych występuje rzadko. Grzybnia opieńki rozwija się początkowo w glebie i ściółce leśnej, skąd strzępki kaja przez uszkodzenia pod korę korzeni. Płaski system korzeniowy świerka ułat? rozwój grzyba. Z korzeni grzybnia wnika w pień i rozwija się w postaci białych płatói między korą a drewnem, sięgając do wysokości 4-5 m nad szyję korzeniową. Grzybnii opieńki wytwarza sznury (rizomorphae), przy pomocy których grzyb rozprzestrzenia sjg na sąsiednie drzewa. Opieńka wywołuje jasną zgniliznę zewnętrzną, która niszczy miazgę i rozszerza w głąb pnia, powodując osłabienie i obumieranie drzew oraz zewnętrzną zgniliznę ( strukcyjną w obwodowej strefie drewna. Na granicy drewna zdrowego i porażonej) występuje warstwa ciemno zabarwionych strzępek, widoczna na przekroju poprzeczny w postaci czarnej linii o nieregularnym przebiegu. W ściętym drewnie składowanym w suchych warunkach rozwój grzybni szybko ustaje.