Aktualności » Przeszłość i budowa drzew
Wysokość drzew.
W warunkach klimatu umiarkowanego najdłuższe strzały wykształcają drzewa iglaste, a więc: jodła, świerk, sosna, modrzew. Strzały ich osiągają w wieku 100-150 lat długość 40-50 m; przykład może stanowić świerk w Puszczy Biało-wieskiej lub w Nadleśnictwie Istebna. Z gatunków pozaeuropejskich największą w sokość, przekraczającą 100 m, osiągają sekwoje (Kalifornia) i eukaliptusy (Australii
Kłody drzew liściastych mają (w strefie umiarkowanej), zależnie od gatunku, długc 20-30 m. Niektóre gatunki, jak cis lub dereń, osiągają znacznie mniejszą wysoko; Wysokość krzewów (leszczyna, bez, kruszyna, trzmielina) nie przekracza kilku metro a w specyficznych przypadkach (drzewiaste jałowce w lasach Suwalszczyzny) osią 10 m.
Pełność i zbieżystość.
Pełnym nazywamy taki pień, którego kształt jest zbliżo do walca, pnie natomiast o kształcie zbliżonym do stożka są zbieżyste. Im pień b; dziej zbliżony do walca, tym większa jest jego pełność, co wpływa dodatnio na je wartość użytkową i techsiczną.
Pnie drzew mają w dolnej części kształt zbliżony do nejloidy, w środkowej części paraboloidy, a w części wierzchołkowej do stożka.
W dolnej części pnia, powyżej szyi korzeniowej, występuje zgrubienie odzio kowe, którego rozmiary zależą od gatunku i wieku drzewa. Sięga ono do różnej wy; kości: u graba i jesiona do 2 m wysokości pnia, u buka, jodły i sosny do 5 m, u drz tropikalnych osiąga bardzo duże rozmiary. Zbieżystość dochodzi w zgrubieniu odzio kowym do 4 cm/m. Powyżej zgrubienia odziomkowego, a poniżej nasady korony, p: drzewa ma najbardziej regularny kształt; jego zbieżystość waha się w granicach 0 -1,0 cm/m. Powyżej nasady korony i w wierzchołkowej części pnia zbieżystość jest w ksza; przeciętnie wynosi 2 cm/m.
Pełność i zbieżystość zależą od gatunku drzewa oraz od wpływu, jaki wywiera dr wostan na wchodzące w jego skład drzewa. Jodła i świerk odznaczają się dużą pełnoś strzały, dalsze miejsce zajmuje sosna, dalej drzewa liściaste, przede wszystkim olcha i d; Drzewa wyrosłe w zwarciu mają gonne i pełne strzały oraz wysoko osadzoną i rówi miernie rozwiniętą koronę.
Równomierność rozwoju korony wywiera wpływ na pełność strzały, gdyż bielą część pnia doprowadza wodę do korony. Jeżeli korona jest równomiernie rozbudowa we wszystkich kierunkach, to rozmieszczenie bielu jest również regularne, pień jest peł a zarys jego obwodu regularny. Przy nierównomiernym rozwoju korony odkłada drewna jest intensywniejsze po tej stronie, po której korona jest bardziej rozbudowa Wynika to z konieczności zaopatrzenia w wodę silniej rozwiniętej części korony, o wi szej powierzchni transpiracyjnej; jest to równocześnie jedna z przyczyn mimośrodo budowy pnia.
Części pnia położone powyżej nasady korony są w mniejszym stopniu obciążi przewodzeniem wody niż jego części dolne; w miarę zbliżania się ku wierzchołkowi potrzebowanie wody jest coraz mniejsze. W związku z tym odkłada się tu mniejsza i drewna, w wyniku czego wierzchołkowe części pnia są bardziej zbieżyste. Podkrzt wanie drzew powoduje intensywniejszy rozwój górnej części korony, wskutek cz pozbawiona gałęzi część pnia nabiera pełności.
Zbieżystość drzew związana jest również z działaniem wiatru. Wyobraźmy sc pionowo ustawiony słup, na który stale lub okresowo działa siła o kierunku pro: padłym do słupa.
Możliwość złamania jest największa u podstawy, gdyż ramię siły tu największe, wobec czego moment zginający osiąga u podstawy najwyższą warti W miarę posuwania się ku wierzchołkowi maleje wartość momentu zginającego i zmrsza się niebezpieczeństwo złamania. Jeśli siup ma być w każdym przekroju równie odporny, to jego przekrój może się zmniejszać w miarę zbliżania się do wierzchołka. Tak właśnie zbudowane jest drzewo. Działanie wiatru na koronę stwarza moment zginający, którego wartość osiąga maxirmim w szyi korzeniowej. Zabezpieczeniem przed złamaniem jest zwiększona powierzchnia przekroju odziomkowego i odziomkowe zgrubienie dolnej części pnia - tym większe, im większe są rozmiary i ciężar drzewa (wiek drzewa). W miarę oddalania się od odziomka maleje moment zginający, a w ślad za tym zmniejsza się średnica drzewa i wzrasta jego zbieżystość - zwłaszcza w wierzchołkowej części pnia. Drzewa wyrosłe w odosobnieniu mają nisko osadzoną, silnie rozwiniętą koronę. Następstwem działania wiatru na odsłoniętą koronę jest duża zbieżystość strzały.
Pełność i zbieżystość pnia mają znaczenie praktyczne. W pniach pełnych średnica między odziomkiem a wierzchołkiem zmniejsza się stopniowo, w pniach zbieżystych zmniejsza się szybko i nierównomiernie, W związku z tym, przy przecieraniu na tarcicę lub przy obwodowym skrawaniu forniru, z kłód pełnych uzyskuje się większą wydajność materiałową niż ze sztuk zbieżystych.
Kształt przekroju poprzecznego.
Na użytkową wartość pnia w dużym stopniu wpływa kształt jego przekroju poprzecznego. Najbardziej korzystną formę przedstawia przekrój poprzeczny, zbliżony do koła, z centralnie umieszczonym rdzeniem. Od tej optymalnej >:. formy istnieją duże odchylenia. Przekrój pnia ma często zarys mniej lub więcej owalny, % rdzeniem przesuniętym mimośrodowo (ekscentrycznie) w stronę obwodu; następstwem tego jest nierównomierna słoistość drewna.
Na mimośrodowe położenie rdzenia i nierównomierną budowę słojów może wpływać szereg czynników; jako ważniejsze można wymienić:
1.Nierównomierny rozwój korony. Słoje szerokie występują po tej stronie drzewa,
po której korona jest silniej rozwinięta, słoje wąskie po stronie korony ściśniętej.
2.Pochyły wzrost drzewa. Słoje szerokie występują w pochyło rosnących drzewach
oraz w konarach po stronie zwróconej ku dołowi.
3.Działanie wiatru. W drzewach narażonych na jednokierunkowe działanie wiatru
szersze słoje występują po stronie odwietrznej; w ten sposób zwiększa się opór przeciw
stawiany niszczącej sile wiatru.