Aktualności » Rozmieszczenie słojów w drzewie
Rozmieszczenie i odział ilościowy.
W słoju rocznym uwydatnia się położona rdzenia strefa drewna wczesnego i położona bliżej obwodu pnia strefa drd Przyrost drewna wczesnego przypada na wiosenny okres rozwoju drzew (początek okresu wegetacyjnego). U wielu drzew drewno wczesne powstaje przed rozwojem liści, z uprzednio nagromadzonych materiałów zapasowych. W tym stadium główne zadanie drewna polega na przewodzeniu wody i rozpuszczonych w niej soli mineralnych; w związku z tym drewno wczesne zbudowane jest z cienkościennych elementów o dużym świetle. W drewnie późnym, które powstaje w późniejszym stadium okresu wegetacyjnego, zagadnienie przewodzenia wody odgrywa mniejszą rolę; na pierwszy plan wysuwają się funkcje mechaniczne. W związku z tym drewno późne zbudowane jest z elementów gru- bościennych, a światło naczyń i cewek jest małe. Na przekroju poprzecznym drzew iglastych drewno wczesne wyróżnia się jasnym zabarwieniem, mniejszą twardością i porowatą strukturą; jego udział wynosi .65-95%. Największy udział drewna wczesnego wykazują słoje roczne w centralnej części pnia; w miarę posuwania się ku obwodowi rośnie udział drewna późnego. W wybitnie wąsko-słoistym drewnie świerka i sosny (warunki wysokogórskie lub daleka północ) drewno wczesne i późne obejmuje po jednej warstwie komórek.
Drewno późne wyróżnia się u drzew iglastych brązowym zabarwieniem i dużą gęstością, co ułatwia odgraniczenie słojów rocznych. W drewnie drzew liściastych granica między drewnem wczesnym a późnym jest mniej wyraźna.
Grubościenne drewno późne ma większy ciężar właściwy i większą wytrzymałość niż drewno wczesne. Im większy zatem udział drewna późnego, tym większa jest gęstość i wyższe właściwości mechaniczne drewna.
U drzew iglastych w parze ze zwiększeniem szerokości słoju rośnie udział cienkościennego drewna wczesnego; szerokość strefy drewna późnego ulega tylko nieznacznym zmianom. W związku z tym szerokosłoiste drewno iglaste ma mniejszy ciężar i niższe cechy wytrzymałościowe. W drewnie wąskosłoistym stosunek drewna późnego do drewna wczesnego przedstawia się korzystniej, wobec czego wąskosłoiste drewno iglaste stanowi materiał o wyższych właściwościach technicznych.
W drewnie wczesnym pierścierriowonaczyniowych drzew liściastych (dąb, wiąz, jesion, grochodrzew) rozmieszczone są naczynia o dużym świetle; pierścieniowe ustawienie tych naczyń ułatwia odgraniczenie słojów rocznych. W drewnie pierścieniowonaczyniowym rozszerzenie słoju odbywa się przez zwiększenie szerokości strefy drewna późnego, szerokość zaś i udział drewna wczesnego ulegają ograniczeniu. W drewnie pierścieniowonaczyniowym udział drewna późnego jest często większy od udziału drewna wczesnego; u jesionu leśnego drewno późne stanowi 60%, u jesionu ogrodowego jego udział dochodzi do 80%.
Szerokość słojów może być uważana w praktyce za orientacyjny wskaźnik technicznych właściwości drewna:
1.W drzewach iglastych wąsko słoistość drewna jest wskaźnikiem wyższej przydat
ności technicznej niż szerokosłoistość. Optimum cech wytrzymałościowych jest związane
z średnią szerokością słojów 2 mm.
2.Wysoka wytrzymałość drewna pierścieniowonaczyniowego jest związana ze sło
jami rocznymi o średniej szerokości słoju (dąb ok. 3 mm) lub z drewnem szerokosłoistym
(jesion do 6 mm).
Najważniejsze przypadki zmiennych form występowania drewna wczesnego i późnego w drewnie drzew iglastych i pierścieniowonaczyniowych drzew liściastych.
W drewnie drzew pierścieniowonaczyniowych, jak: buk, grab, brzoza, olcha, topola, nie ma związku między szerokością słoju a mechanicznymi właściwościami drewna.
W ocenie technicznych właściwości drewna słoistość odgrywa rolę łatwego w zastosowaniu wskaźnika orientacyjnego. W praktyce przemysłowej wyróżnia się miękkie i twarde drewno dębowe i jesionowe. Ze względu na łatwość skrawania do produkcji oklein lepiej nadaje się wąskosłoiste drewno miękkie, do celów konstrukcyjnych, szkutniczych i na sprzęt sportowy - szerokosłoiste drewno twarde.