Aktualności » Rozmieszczenie zgnilizny
O możliwości wykorzystania drewna do celów przemysłowych decyduje w dużym stopniu rozmieszczenie zgnilizny na przekroju poprzecznym pnia oraz na jego długości. : Jeżeli zgnilizna jest umiejscowiona tylko w części przekroju poprzecznego lub w części i długości strzały, to wyeliminowanie wadliwej części drewna może nastąpić przy formowaniu kłód lub w toku obróbki drewna okrągłego. Zgnilizna występująca natomiast jednocześnie w kilku miejscach pnia może dyskwalifikować drewno jako materiał użytkowy.
Ze względu na położenie na przekroju poprzecznym wyróżnia się zgniliznę zewnętrzną, wewnętrzną i rozproszoną.
Zgnilizna zewnętrzna. Mianem tym określa się zgniliznę występującą w przyobwo-sdowej strefie drewna iglastego lub liściastego, w postaci pierścienia porażonego drewna barwie jasnobrunatnej, słomkowej lub białej.
Zgniliznę zewnętrzną na drzewach żywych, najczęściej iglastych, powoduje opieńka iodowa {Annillaria mellea Vahl.). W drewnie ściętym zgnilizna zewnętrzna może stąpić w wyniku działalności różnych grzybów, powodujących rozwój zgnilizny skła-iwej; w niekorzystnych warunkach składowania zgnilizna zewnętrzna może z czasem jzszerzyć się na wewnętrzną część drewna. W drewnie dębowym zgnilizna zewnętrzna : stanowi większej wady, gdyż występowanie jej ogranicza się do bielu, który bez względu zdrowotność odrzuca się w toku obróbki. Przy produkcji iglastej tarcicy obrzynanej inilizna zewnętrzna przechodzi w opoły i zrzyny i wpływa ujemnie na ich przydatność do przerobu na celulozę oraz materiały płytowe. Najbardziej ujemny wpływ zaznacza się w surowcu sklejkowym, gdyż zgnilizna zewnętrzna obniża jakość przyobwodowej strefy wyrzynków łuszczarskich, która przy skrawaniu obwodowym przedstawia największą wartość.
Przy pomiarze zgnilizny zewnętrznej w drewnie okrągłym określa się głębokość jej zasięgu w cm i wyraża się jej udział w ułamku średnicy.
Zgnilizna wewnętrzna- Mianem zgnilizny wewnętrznej określa się zgniliznę występującą w przyrdzeniowej części pnia lub drewna okrągłego. Barwa porażonego drewna catunków iglastych jest ciemna, liściastych — zazwyczaj jaśniejsza od barwy drewna normalnego. W dalszym stadium rozwoju zgnilizna wewnętrzna przybiera postać zgnilizny miękkiej, w przypadkach krańcowych — zwłaszcza w odziomkowej części pnia — przechodzi w dziuplę.
Zgniliznę wewnętrzną w drzewach iglastych wywołuje najczęściej wrośniak korzeniowy (Fomes annosus Karst.) oraz wrośniak sosnowy (Trametes pini (Brot.) Fr.). Są to grzyby pasożytnicze rozwijające się w drewnie drzew żywych; zgniliznę miękką, wywołaną ich rozkładową działalnością w drewnie sosnowym, określa się mianem huby. W ściętym lub obrobionym drewnie iglastym, zwłaszcza sosnowym, zgniliznę wewnętrzną wywołuje często grzyb z grupy roztoczy — twardziak łuskowaty {Lentinus lepideus (Buxb.) Fr.). Spotyka się go często na sosnowych podkładach kolejowych, w których powoduje rozkład nieprzesyconej impregnatami twardzieli; stąd w innych językach nadano mu nazwę „grzyb podkładowy".
W drewnie liściastym zgnilizna wewnętrzna powstaje tylko pod wpływem grzybów pasożytniczych, rozwijających się w drewnie żywych drzew; wywołują ją głównie: huba ogniowa {Fomes igniarius Fr.) i skórnik popękany (Stereum fmstulosum Fr.).
Zgnilizna wewnętrzna ogranicza możliwość wykorzystania drewna. W drewnie tartacznym powoduje zmniejszenie wydajności i obniżenie jakości tarcicy. W drewnie sklejkowym zgnilizna wewnętrzna jest mniej szkodliwa niż w drewnie tartacznym, gdyż w toku obróbki i tak pozostaje niewykorzystany przez skrawanie obwodowe wałek połuszczarski,;
Wymiary zgnilizny wewnętrznej w drewnie okrągłym wyraża stosunek średnicy częścij dotkniętej zgnilizną do średnicy kłody. W tarcicy podaje się szerokość części uszkodzonej] w stosunku do szerokości sztuki. W drewnie sklejkowym podaje się największą średnia części objętej zgnilizną lub najmniejszą grubość ścianki użytecznej (zewnętrzna, zdrowa] strefa nadająca się do obwodowego skrawania forniru).
Zgnilizna rozproszona. Mianem zgnilizny rozproszonej określa się zgniliznę występującą w postaci nieregularnie rozmieszczonych plam na całej powierzchni lub na cześaj powierzchni przekroju poprzecznego drewna.
Zgniliznę rozproszoną spotyka się prawie wyłącznie w drewnie ściętym lub w dr; wach obumarłych na pniu. Wyjątek stanowi zgnilizna powodowana przez żagiew siar: kową (Polyporus sulphureus (Buli.) Fr.) oraz hubę pospolitą {Fomes fomentarius Fr.] które występują jako pasożyty na żywych drzewach liściastych. Huba pospolita jesj grzybem spotykanym nagminnie w przeszłorębnych drzewostanach bukowych; jej rozwój i działalność rozkładowa może trwać kilkadziesiąt lat.
Zgnilizna rozproszona występuje często w miejscach uszkodzenia żywych drze1 w powiązaniu z powstawaniem martwicy; określa się ją wówczas mianem zgnilizny urazowej. Zgniliznę rozproszoną w ściętym drewnie iglastym wywołują siatkowiec płotowy (Lenzites sepiaria (Wulf.) Fr.) i krowiak łykowaty {Paxillus acherunlius (Humb.) Fr.). Krowiak łykowaty jest często spotykany na drewnie konstrukcyjnym v kopalniach; stąd w innych językach określa się go nazwą „grzyb kopalniany". Powstawaniu zgnilizny rozproszonej należy zapobiegać przez odpowiednie składowanie drewna oraz przez przestrzeganie higieny składowisk (usuwanie odpadówdrzewnych, trocin i kory, nasycanie legarów).
Zgnilizna rozproszona obniża jakość drewna w stopniu zależnym od stadium rozwoju. Ze względu na nieregularne rozmieszczenie na przekroju poprzecznym może w dużym stopniu utrudniać wykorzystanie i obróbkę drewna; jej wpływ może być bardziej szkodliwy niż wpływ zgnilizny zewnętrznej lub wewnętrznej.
Pomiar zgnilizny rozproszonej przeprowadza się mierząc szerokość strefy dotkniętej zgnilizną; wynik pomiaru wyraża się w centymetrach lub odnosi się go do średnicy czoła. Rozmiary plam nieregularnie rozrzuconych określa się szacunkowo.
Rozmieszczenie zgnilizny wzdłuż drzewa. Ze względu na miejsce występowania zgnilizny na długości pnia wyróżnia się zgniliznę odziomkową oraz zgniliznę strzały; prócz nich występować może zgnilizna gałęziowa i urazowa.
Zgnilizna odziomkowa. Mianem zgnilizny odziomkowej określa się objawy rozkładu drewna umiejscowione w odziomkowej części pnia. Zgnilizna odziomkowa rozwija się wyłącznie na drzewach żywych. Jest ona następstwem niszczącej działalności grzybów, które wnikają z systemu korzeniowego w odziomek i rozwijają w nim działalność rozkładową. Najważniejszymi grzybami powodującymi występowanie zgnilizny odziomkowej w drzewach iglastych są: huba korzeniowa (Fomes annosus Karst.) i żagiew wklęsła (Polyporus Schweinitzii Fr.). Obydwa gatunki powodują powstawanie zgnilizny wewnętrznej.
Zgniliznę odziomkową w postaci zgnilizny zewnętrznej wywołuje opieńka miodowa {Armillaria mellea Vahl.) Występuje ona w drzewach iglastych i liściastych, głównie jednak spotyka się ją w drzewostanach świerkowych.
Zgnilizna odziomkowa występuje na najcenniejszej części pnia, obniżając w dużym stopniu techniczną wartość surowca.
Zgnilizna strzały. Mianem zgnilizny strzały określa się zgniliznę umiejscowioną w częściach pnia położonych w znacznej odległości od przekroju odziomkowego. Występuje ona w drzewach żywych, w postaci zgnilizny wewnętrznej.
Zgniliznę strzały w drewnie iglastynl wywołuje najczęściej wrośniak sosnowy (Trametes pini (Brot.) Fr.). W przypadku drewna liściastego wchodzi w grę duża liczba grzybów; najważniejsze z nich to: huba pospolita (Fomes fomentarius Fr.) na buku i brzozie; huba ogniowa (Fomes igniarius Fr.) na brzozie, osice, wierzbach i na dębie oraz skórnik szorstki (Stereum hirsutwn Fr.) na dębie i buku.
Zgnilizna strzały deprecjonuje zasadniczą, użytkową część drzewa; stanowi ona poważną wadę drewna.
Ze względu na położenie na przekroju poprzecznym wyróżnia się zgniliznę zewnętrzną, wewnętrzną i rozproszoną.
Zgnilizna zewnętrzna. Mianem tym określa się zgniliznę występującą w przyobwo-sdowej strefie drewna iglastego lub liściastego, w postaci pierścienia porażonego drewna barwie jasnobrunatnej, słomkowej lub białej.
Zgniliznę zewnętrzną na drzewach żywych, najczęściej iglastych, powoduje opieńka iodowa {Annillaria mellea Vahl.). W drewnie ściętym zgnilizna zewnętrzna może stąpić w wyniku działalności różnych grzybów, powodujących rozwój zgnilizny skła-iwej; w niekorzystnych warunkach składowania zgnilizna zewnętrzna może z czasem jzszerzyć się na wewnętrzną część drewna. W drewnie dębowym zgnilizna zewnętrzna : stanowi większej wady, gdyż występowanie jej ogranicza się do bielu, który bez względu zdrowotność odrzuca się w toku obróbki. Przy produkcji iglastej tarcicy obrzynanej inilizna zewnętrzna przechodzi w opoły i zrzyny i wpływa ujemnie na ich przydatność do przerobu na celulozę oraz materiały płytowe. Najbardziej ujemny wpływ zaznacza się w surowcu sklejkowym, gdyż zgnilizna zewnętrzna obniża jakość przyobwodowej strefy wyrzynków łuszczarskich, która przy skrawaniu obwodowym przedstawia największą wartość.
Przy pomiarze zgnilizny zewnętrznej w drewnie okrągłym określa się głębokość jej zasięgu w cm i wyraża się jej udział w ułamku średnicy.
Zgnilizna wewnętrzna- Mianem zgnilizny wewnętrznej określa się zgniliznę występującą w przyrdzeniowej części pnia lub drewna okrągłego. Barwa porażonego drewna catunków iglastych jest ciemna, liściastych — zazwyczaj jaśniejsza od barwy drewna normalnego. W dalszym stadium rozwoju zgnilizna wewnętrzna przybiera postać zgnilizny miękkiej, w przypadkach krańcowych — zwłaszcza w odziomkowej części pnia — przechodzi w dziuplę.
Zgniliznę wewnętrzną w drzewach iglastych wywołuje najczęściej wrośniak korzeniowy (Fomes annosus Karst.) oraz wrośniak sosnowy (Trametes pini (Brot.) Fr.). Są to grzyby pasożytnicze rozwijające się w drewnie drzew żywych; zgniliznę miękką, wywołaną ich rozkładową działalnością w drewnie sosnowym, określa się mianem huby. W ściętym lub obrobionym drewnie iglastym, zwłaszcza sosnowym, zgniliznę wewnętrzną wywołuje często grzyb z grupy roztoczy — twardziak łuskowaty {Lentinus lepideus (Buxb.) Fr.). Spotyka się go często na sosnowych podkładach kolejowych, w których powoduje rozkład nieprzesyconej impregnatami twardzieli; stąd w innych językach nadano mu nazwę „grzyb podkładowy".
W drewnie liściastym zgnilizna wewnętrzna powstaje tylko pod wpływem grzybów pasożytniczych, rozwijających się w drewnie żywych drzew; wywołują ją głównie: huba ogniowa {Fomes igniarius Fr.) i skórnik popękany (Stereum fmstulosum Fr.).
Zgnilizna wewnętrzna ogranicza możliwość wykorzystania drewna. W drewnie tartacznym powoduje zmniejszenie wydajności i obniżenie jakości tarcicy. W drewnie sklejkowym zgnilizna wewnętrzna jest mniej szkodliwa niż w drewnie tartacznym, gdyż w toku obróbki i tak pozostaje niewykorzystany przez skrawanie obwodowe wałek połuszczarski,;
Wymiary zgnilizny wewnętrznej w drewnie okrągłym wyraża stosunek średnicy częścij dotkniętej zgnilizną do średnicy kłody. W tarcicy podaje się szerokość części uszkodzonej] w stosunku do szerokości sztuki. W drewnie sklejkowym podaje się największą średnia części objętej zgnilizną lub najmniejszą grubość ścianki użytecznej (zewnętrzna, zdrowa] strefa nadająca się do obwodowego skrawania forniru).
Zgnilizna rozproszona. Mianem zgnilizny rozproszonej określa się zgniliznę występującą w postaci nieregularnie rozmieszczonych plam na całej powierzchni lub na cześaj powierzchni przekroju poprzecznego drewna.
Zgniliznę rozproszoną spotyka się prawie wyłącznie w drewnie ściętym lub w dr; wach obumarłych na pniu. Wyjątek stanowi zgnilizna powodowana przez żagiew siar: kową (Polyporus sulphureus (Buli.) Fr.) oraz hubę pospolitą {Fomes fomentarius Fr.] które występują jako pasożyty na żywych drzewach liściastych. Huba pospolita jesj grzybem spotykanym nagminnie w przeszłorębnych drzewostanach bukowych; jej rozwój i działalność rozkładowa może trwać kilkadziesiąt lat.
Zgnilizna rozproszona występuje często w miejscach uszkodzenia żywych drze1 w powiązaniu z powstawaniem martwicy; określa się ją wówczas mianem zgnilizny urazowej. Zgniliznę rozproszoną w ściętym drewnie iglastym wywołują siatkowiec płotowy (Lenzites sepiaria (Wulf.) Fr.) i krowiak łykowaty {Paxillus acherunlius (Humb.) Fr.). Krowiak łykowaty jest często spotykany na drewnie konstrukcyjnym v kopalniach; stąd w innych językach określa się go nazwą „grzyb kopalniany". Powstawaniu zgnilizny rozproszonej należy zapobiegać przez odpowiednie składowanie drewna oraz przez przestrzeganie higieny składowisk (usuwanie odpadówdrzewnych, trocin i kory, nasycanie legarów).
Zgnilizna rozproszona obniża jakość drewna w stopniu zależnym od stadium rozwoju. Ze względu na nieregularne rozmieszczenie na przekroju poprzecznym może w dużym stopniu utrudniać wykorzystanie i obróbkę drewna; jej wpływ może być bardziej szkodliwy niż wpływ zgnilizny zewnętrznej lub wewnętrznej.
Pomiar zgnilizny rozproszonej przeprowadza się mierząc szerokość strefy dotkniętej zgnilizną; wynik pomiaru wyraża się w centymetrach lub odnosi się go do średnicy czoła. Rozmiary plam nieregularnie rozrzuconych określa się szacunkowo.
Rozmieszczenie zgnilizny wzdłuż drzewa. Ze względu na miejsce występowania zgnilizny na długości pnia wyróżnia się zgniliznę odziomkową oraz zgniliznę strzały; prócz nich występować może zgnilizna gałęziowa i urazowa.
Zgnilizna odziomkowa. Mianem zgnilizny odziomkowej określa się objawy rozkładu drewna umiejscowione w odziomkowej części pnia. Zgnilizna odziomkowa rozwija się wyłącznie na drzewach żywych. Jest ona następstwem niszczącej działalności grzybów, które wnikają z systemu korzeniowego w odziomek i rozwijają w nim działalność rozkładową. Najważniejszymi grzybami powodującymi występowanie zgnilizny odziomkowej w drzewach iglastych są: huba korzeniowa (Fomes annosus Karst.) i żagiew wklęsła (Polyporus Schweinitzii Fr.). Obydwa gatunki powodują powstawanie zgnilizny wewnętrznej.
Zgniliznę odziomkową w postaci zgnilizny zewnętrznej wywołuje opieńka miodowa {Armillaria mellea Vahl.) Występuje ona w drzewach iglastych i liściastych, głównie jednak spotyka się ją w drzewostanach świerkowych.
Zgnilizna odziomkowa występuje na najcenniejszej części pnia, obniżając w dużym stopniu techniczną wartość surowca.
Zgnilizna strzały. Mianem zgnilizny strzały określa się zgniliznę umiejscowioną w częściach pnia położonych w znacznej odległości od przekroju odziomkowego. Występuje ona w drzewach żywych, w postaci zgnilizny wewnętrznej.
Zgniliznę strzały w drewnie iglastynl wywołuje najczęściej wrośniak sosnowy (Trametes pini (Brot.) Fr.). W przypadku drewna liściastego wchodzi w grę duża liczba grzybów; najważniejsze z nich to: huba pospolita (Fomes fomentarius Fr.) na buku i brzozie; huba ogniowa (Fomes igniarius Fr.) na brzozie, osice, wierzbach i na dębie oraz skórnik szorstki (Stereum hirsutwn Fr.) na dębie i buku.
Zgnilizna strzały deprecjonuje zasadniczą, użytkową część drzewa; stanowi ona poważną wadę drewna.