Aktualności » Składowanie się zgnilizny
Zgnilizny składowe rozwijają się w drewnie składowanym przez długi czas na otwartej przestrzeni lub w drewnie użytkowym w konstrukcjach stykających się z powietrzem atmosferycznym. Drewno świeżo ścięte jest zbyt wilgotne; zgnilizna składowa wystę-jpuje dopiero po częściowym przeschnięciu. Grzybnia rozwija się w ciepłej porze roku, fw okresie zimowym jej rozwój ulega zahamowaniu.
Grzybnia grzybów wywołujących zgniliznę składową rozwija się we -wnętrzu drewna; |w drewnie gatunków twardzielowych uszkodzeniu ulega zazwyczaj biel, w drewnie bez-rardzielowym rozkład obejmuje zwykle całą powierzchnię przekroju poprzecznego. Wewnętrzna warstwa drewna pozostaje na ogół nie uszkodzona, mimo że wewnętrzne yarstwy mogą się znajdować w stadium końcowego rozkładu; wówczas następuje owocowanie, które świadczy o silnym porażeniu drewna. W tym stadium drewno najczęściej lie nadaje się do użytku.
Zgnilizna składowa wywołuje duże straty gospodarcze. Najbardziej skutecznym środkiem profilaktycznym jest przerób drewna w okresie zimowym lub szybka rotacja drewna ciepłej porze roku; okres między ścinką drzew a przerobem drewna okrągłego nie wmien przekraczać 4 tygodni. W przypadku dłuższych okresów magazynowania na-jży składować surowiec w wodzie lub w warunkach wilgotnego stanu ochronnego, tarcicę doprowadzić do suchego stanu ochronnego, (wysuszyć do 22% wilgotności), abezpieczenie czół drewna okrągłego powłokami ochronnymi (emulsjami lub pastami) |zachowanie nieuszkodzonej kory poważnie utrudnia zakażenie drewna. Powlekanie eóI powinno się odbywać bezpośrednio po ścięciu drzew i uformowaniu kłód; w ten )sób ogranicza się czas sprzyjający infekcji grzybów. Drewno konstrukcyjne w postaci ikładów kolejowych, słupów teletechnicznych, pali i słupów budowlanych oraz drewno zewnętrzne ściany budynków (budownictwo wiejskie) należy nasycać lub powlekać instancjami grzybobójczymi. Dla przykładu omówiono kilka często spotykanych gatunków grzybów powodują-ch występowanie zgnilizny składowej. Twardziak łuskowaty (Lentinus lepideus (Buxb.) Fr.) Grzyb ten jest roztoczem rozwijającym się na drewnie iglastym w konstrukcjach na wolnym powietrzu oraz w niej ogrzewanych budynkach. Atakuje on podkłady kolejowe, słupy teletechniczne, kopalniaki, mosty itp. W drewnie impregnowanym zgnilizna rozwija się głównie w niedostępnej dla impregnatu części twardzielowej. W początkowym stadium rozkładu drewno] ciemnieje i wydziela charakterystyczny zapach zbliżony do woni balsamu peruwiańskiego;! następnie obniża się wyraźnie twardość drewna i powstają pęknięcia, w których ukazują] się płaty grzybni. W końcowym stadium porażenia drewno rozpada się na kostki. Zgni-, lizną ma charakter destrukcyjny, jej rozwój przebiega szybko. Wymagania twardziaka pod względem wilgotności drewna nie są wysokie; optymalna temperatura rozwoju wy-] nosi 27° C. Mięsiste jednoletnie owocniki twardziaka mają postać białawych lub jasno brązowych kapeluszy o średnicy 5-10 cm, osadzonych ekscentrycznie na łukowato wy| giętym trzonie. Górna powierzchnia kapelusza i trzon pokryte są ciemniejszymi łuskar Cechę rozpoznawczą stanowi charakterystyczne ząbkowanie blaszek hymenoforu.
Twardziak jest grzybem bardzo odpornym na działanie impregńatow oleistych, ja np. kreozot. Celem zabezpieczenia drewna przed twardziakiem stosuje się mieszank kreozotowo-solowe, np. mieszaninę oleju kreozotowego z chlorkiem cynku z fluorkiem sodu (NaF).
Siatkowiec płotowy (Lenzites sepiaria (Wulf.) Fr.-). Jest to roztocz rozwijają się na iglastym drewnie konstrukcyjnym. Często spotyka się go na drewnianych płotacj i ogrodzeniach; stąd pochodzi jego nazwa gatunkowa: Siatkowiec należy do najbardzij szkodliwych grzybów składowych. Rozkłada on drewno bardzo szybko, wywoluj w twardzieli ciemną zgniliznę wewnętrzną typu destrukcyjnego; z czasem zgnilizna rozszerza się na biel. Zewnętrzna powierzchnia drewna przez dłuższy czas nie wykazuje oznak zniszczenia, chociaż wewnętrzne warstwy znajdują się w stadium daleko posuniętego rozkładu. W końcowym stadium powstają liczne pęknięcia wzdłuż i w poprzek włókien; w pęknięciach tych pojawia się jasnobrązowa lub żółtawa grzybnia.
Siatkowiec rozwija się dobrze przy niskiej wilgotności drewna. Jest on odporny na duże wahania temperatury i zmiany warunków atmosferycznych; optymalne warunki rozwoju występują przy temperaturze około 35° C. Owocniki siatkowca wyrastają najczęściej z pęknięć; drewna; mają one postać korkowatych, ciemnobrunatnych listewek
0 długości 5-10 crh.
Zabezpieczenie drewna osiąga się przez nasycanie płynnymi preparatami grzybobójczymi oraz przez stosowanie past i opasek antyseptycznych. Drewno porażone należy usuwać i palić.
Krowiak łykowaty (Paxfflus acheruntius (Humb.) Fr.). Krowiak jest roztoczem drewna iglastego; najczęściej występuje na drewnie sosnowym zarówno na surowcu
1 drewnie konstrukcyjnym na wolnym powietrzu, jak w zamkniętych budynkach i w ko
palniach. Dlatego zalicza się go niekiedy do grzybów domowych. Krowiak wyrządza
mniejsze szkody niż poprzednio omówione gatunki grzybów składowych. Powoduje ciemną zgniliznę destrukcyjną, przy czym liczba i wielkość pęknięć w poprzek włókien jest nieznaczna; w podłużnych szczelinach można zauważyć żółtą, włochatą grzybnię.
Wewnątrz drewna widoczne są delikatne sznury grzybni. W miejscach nieprzewiewnych grzybnia występuje również na powierzchni drewna.
Mimo szerokiej skali występowania (przestrzenie otwarte, budynki, kopalnie) krowiak jest bardzo wrażliwy na zmiany wilgotności zarówno drewna, jak powietrza; nie rozwija się on w warunkach zbyt suchych lub zbyt wilgotnych. Optymalna temperatura rozwoju wynosi 23° C.
Miękkie owocniki krowiaka są przyrośnięte do drewna, niekiedy są osadzone na krótkim trzonku bocznym; mają one bardzo różnorodny kształt, często przypominają swym wyglądem muszle. Grubość owocników jest niewielka, ich barwa jest biała do brudnożółtej. Górna powierzchnia owocnika jest gładka; hymenofor składa się z cienkich, promieniście ułożonych blaszek.
Zwalczanie krowiaka jest stosunkowo łatwe, gdyż należy on do grzybów wrażliwych na antyseptyki i nie znosi przewiewu powietrza.
Gmatwek dębowy (Daedalea ąuercina Pers.)- Jest to roztocz niszcząca drewno dębowe. Można go spotkać w lesie na obumarłych konarach żywych dębów i na złomach dębowych, zasadniczo jednak występuje on na słupach i palach dębowych wbudowanych bez zabezpieczenia antyseptykami oraz na długo składowanym drewnie okrągłym. Gatunek ten wywołuje ciemną zgniliznę wewnętrzną typu destrukcyjnego. Rozkład drewna jest szybki, biel ulega zniszczeniu prędzej niż twardziel. Zgnilizna może występować na znacznej długości, dochodzącej w drewnie długopiennym do 9 m. Grzybnia skupia się w postaci niewielkich, szarożółtawych płatów w promieniowych pęknięciach drewna. Optymalna temperatura rozwoju wynosi około 23° C, a optymalna wilgotność drewna około 40%.
Owocniki gmatwka są wieloletnie, skórzaste, barwy szaroźółtawej. Hymenofor przedstawia zespół powikłanych szczelin oddzielonych mięsistymi blaszkami.