Aktualności » Szkodniki techniczne drewna iglastego
Chodniki małe.
Rytel pospolity {Hylecoetus dermestoides L.), z rodziny drwion-cowatych, jest to brunatnoczarny chrząszcz o długości 6-1.8 mm; długość larwy dochodzi |do 22 mm. Atakuje głównie świeżo ścięte drewno świerkowe i jodłowe, rzadziej występuje na brzozie, buku i dębie. Występuje na świeżo ściętym drewnie w lesie oraz na nie |wyschniętym drewnie okrągłym na składowiskach przemysłowych. Szkodnik przywieziony wraz z drewnem na składowiska może się rozprzestrzenić i zadomowić w innych, początkowo nie zaatakowanych partiach surowca. Larwa drąży chodniki o średnicy ok. !nun i długości do 20 cm, skierowane albo w stronę rdzenia, albo w kierunku stycznym io obwodu. Larwa wyrzuca trociny na zewnątrz; występowanie trocin na powierzchni rewoa okrągłego startowi wskaźnik żerowania larw rytla we wnętrzu drewna. Chodniki ystępują w licznych skupieniach; niekiedy są one umiejscowione tuż pod korą po jej zdjęciu stają się częściowo widoczne. Przeschnięte drewno okrągłe i tarcica nie |ą narażone na opanowanie, gdyż larwa żywi się występującą w chodnikach grzybnią, ctóra wymaga drewna o określonej wilgotności. W okresie od kwietnia do czerwca ibywa się rójka, co grozi zaatakowaniem innych kłód.
Dlatego opanowany przez larwy urowiec należy przetrzeć przed kwietniem, a tarcicę ułożyć w przewiewne stosy w celu przyspieszenia wysychania.
W celu zabezpieczenia drewna na składowiskach można stosować opryskiwanie cie-imi antyseptycznymi; jest to zabieg kłopotliwy i kosztowny.
Ślady żerowania larw rytla spotyka się często w dębowych fryzach i deszczułkach posadzkowych wyprodukowanych z opanowanych kłód. Drwalnik paskowany (Xylolems Hneatus Ol.), z rodziny korników (Ipidae), jest to chrząszcz o długości ok. 3 mm. Opanowuje on świeżo ścięte drewno iglaste w lesie lub niedostatecznie przeschnięte drewno okrągłe na składnicach. Wprowadzenie zaatakowanego drewna na składowisko grozi przerzuceniem się szkodnika na inne partie surowca. Roi się pierwszy raz w kwietniu (wyjątkowo w końcu marca), drugi raz w połowie lata; z jaj złożonych w lecie wywodzi się, po przezimowaniu w drewnie, następna generacja wiosenna. Drwalnik drąży chodnik wejściowy w głąb drewna, wyrzucając na zewnątrz miałkie trociny; ich obecność na korze wskazuje na obecność szkodnika. Z niezbyt głęboko sięgającego chodnika wybiegają boczne odnogi, ułożone równolegle do obwodu pnia; w odnogach tych samica znosi jaja.
Larwy żywią się grzybnią rosnącą na ściankach chodnika.
Przepoczwarczenie odbywa się w krótkich chodnikach (ok. 0,5 cm) wybiegających w górę i w dół z chodników macierzystych, co w sumie składa się na obraz drabinki. Drwalnik paskowany występuje na zaatakowanych sztukach masowo, obniżając poważnie techniczną wartość drewna. Przeschnięte drewno okrągłe i tarcica nie ulegają opanowaniu. Chcąc uniknąć rozprzestrzeniania się drwalnika trzeba przecierać surowiec do końca marca. Silnie opanowane drewno należy porąbać na opał i usunąć ze składowiska.
Chodniki duże. Żerdzianka szewc (Monochamus sutor L.) i żerdzianka krawiec (Monochamus sartor Fbr.), z rodziny kózkowatych (Cerambycidae), należą do grupy : największych krajowych kózek; długość ciała wynosi 20-30 mm. Barwa chrząszczy jest fsmolistoczarna, na pokrywach występują nieliczne jasne plamki. Rożki samców są znacznie dłuższe od długości ciała. Rójka odbywa się w czerwcu, lipcu i sierpniu. Opanowują świeżo ścięte drewno świerkowe i jodłowe oraz niedostatecznie przeschnięty surowiec na składowiskach. Larwy żerują początkowo między korą a drewnem, drążąc po-twierzchowne, miejscami placowato rozszerzone chodniki, wypełnione grubymi trocinami. W późniejszym okresie larwy wgryzają się w drewno, drążąc w nim chodniki na głębo-|kość kilkunastu cm; w cienkich sortymentach chodniki przechodzą na wylot. Obydwa ggatunki są poważnymi szkodnikami fizjologicznymi (na drzewach żywych) i technicznymi.
drewno przetarte i przeschnięte nie jest narażone na opanowanie.
Żerdzianka sosnówka (Monochamus galloprovincialis Ol.), z rodziny kózkowa-|tych, atakuje świeżo ścięte drewno sosnowe w lesie i niedostatecznie przeschnięty surowiec na składowiskach. Biologia i sposób żerowania są podobne jak u gatunków po-jrzednich.
Żerdzianki nie są na ogół szkodnikami groźnymi, gdyż ich duże lecz pojedynczo Rozmieszczone chodniki można usunąć w czasie obróbki drewna. Zagadnienie nabieranego wyrazu w czasie rzadko występujących gradacji. Wówczas liczba otworów wylotowych może dochodzić do kilkudziesięciu na 1 metr bieżący kłody.
Trzpienniki (Siricidae). Są to owady przypominające wyglądem osy, o 2 parach §łoniastych skrzydeł; odwłok samic jest zakończony długim pokładełkiem. Można tu /mienić gatunki: trzpiennik olbrzymi (Sirex gigas L.), husarek niebieski (Pauruniswencus L.) i kruszel czarny (Xeris spectrum L.) występujące na sośnie, świerku i jodle.
Łoją się latem i opanowują drewno świeżo ścięte w lesie oraz niedostatecznie wyschnięte drewno na składowiskach. Korowanie nie chroni przed nimi drewna, tarcica natomiast bywa atakowana. Okrągłe chodniki wypełnione są ubitymi, miałkimi trocinami.
Średnica otworów wylotowych wynosi 3-7 mm. Jako środki ochronne można stosować składowanie w wodzie, wczesne przecieranie oraz spryskiwanie drewna okrągłego cie-|czami antyseptycznymi.
Duże chodniki o owalnym zarysie otworu wylotowego, występujące na drewnie iglastym, związane są z działalnością kózek, takich jak: ściga fioletowa {Callidium yiola- L.), wykarczak (Criocephalus rusticus L.), borówka (ściga) żółta {Tetropium fuscum ?br.), borówka (ściga) lśniąca (Tetropium castaneum L.). Kózki te atakują świeżo ścięte drewno iglaste w lesie oraz niedostatecznie przeschnięte drewno okrągłe na składowi-skacn. Drążą one najpierw płytkie chodniki, żerując między korą a drewnem, następnie zaś wgryzają się na kilka cm w głąb drewna celem przepoczwarczenia się. Otwory wyło towe są owalne. Jako środek zaradczy należy stosować korowanie.