Aktualności » Występowanie fuszywej twardzieli w drzewach
Na podstawie nowszych badań, przeprowadzonych w latach 1930-1955 przez Mayer-Wegelina w Anatolii oraz Czerncowa i Akindinowa w lasach Rusi Za-karpackiej, wysunięto hipotezę, że fałszywa twardziel u buka jest równoznaczna z twardziela drzew twardzielowych; różnica polega na tym, że proces twardzielowania zaczyna się u buka w późnym okresie życia, w wieku 80-100 lat. W tym ujęciu „zdrowa fałszywa twardziel" odpowiada twardzieli normalnej, a „zgniła fałszywa twardziel" twardzieli w stadium rozwoju zgnilizny — podobnie jak u sosny, dębu i innych drzew twardzielowych, u których zgnilizna rdzeniowa i biologiczny rozkład twardzieli są zjawiskiem normalnym. Ostre zimy mogą stanowić bodziec, powodujący przesunięcie procesu twardzielowania na wcześniejszy okres życia drzew.
Przedstawiona powyżej teoria wymaga potwierdzenia w toku dalszych badań.
Wielkość i kształt fałszywej twardzieli decydują w dużym stopniu o przydatności drewna do celów przemysłowych. W wysokowartościowych materiałach bukowych fałszywa twardziel jest niedopuszczalna (np. łaty meblowe I kl.) lub ograniczona co do wymiarów. W podkładach kolejowych nie dopuszcza się fałszywej twardzieli występującej, płytko pod górną płaszczyzną. Z tego względu fałszywa twardziel o zarysie gwiaździstym] jest bardziej szkodliwa od fałszywej twardzieli o innej postaci (skupiona, falista, stre-j fowa). W związku z zastosowaniem drewna liściastego do produkcji płyt wiórowych] zaczęto się ostatnio interesować zagadnieniem fałszywej twardzieli w drewnie brzozyj i olchy. Obecność fałszywej twardzieli w przerabianym drewnie powoduje powstawanie dużej ilości pyłu co odbija się ujemne na przebiegu procesu technologicznego i jakości! wytwarzanych płyt.
Fałszywa twardziel występuje w drewnie buka, graba, jaworu, brzozy, olchy i HpyJ Pojawia się często w drzewostanach bukowych o wieku powyżej 80 lat. Jest zjawiskiei powszechnym w drewnie buka karpackiego i podkarpackiego, jako następstwo anormalnie ostrej zimy w roku 1928/29. Fałszywa twardziel stanowi w tym przypadku koni cowe stadium przemian zachodzących w strefie powstałej wówczas mrozowej twardzieljj W drewnie buka pomorskiego, zwłaszcza w drzewostanach strefy nadmorskiej, fałsz} twardziel występuje w małych rozmiarach i jest jasno zabarwiona; w porównaniu z otaczającym drewnem różnica [barwy jest nieznaczna. W porównaniu z drewnem buka górskiego zdrowotność i jakość drewna bukowego z lasów Pomorza jest znacznie wyższa. Klasyfikacja drzew i krzewów. W związku z różnymi formami występowania twardzieli można drzewa i krzewy strefy umiarkowanej podzielić na cztery grupy:
1. Drzewa twardzielowe o zabarwionej twardzieli
- iglaste — sosna (także sosna Bańka, sosna smołowa, sosna czarna;, sosna wejmutka), kosodrzewina, limba, modrzew, cis i jałowiec.
- Liściaste — czeremcha, dąb, dereń, jabłoń, jarzębina, kasztan, morwa, przeorzech (hikory), orzech, śliwa, topole i wierzby; z krzewów: bez czarny, bez lilak, kalina i kruszyna.
2.Drzewa twardzielowe o niezabarwionej twardzieli: jodła i świerk.
3.Drzewa o zabarwionej i niezabarwionej twardzieli: jesion, wiązy.
4.Drzewa beztwardzielowe (bielaste): brzoza, buk, głóg, grab," grusza, jawor, kasztanowiec, klon i klon polny, leszczyna, olchy, osika.
Wilgotność bielu i twardzieli. Wilgotność bielu i twardzieli badana bezpośrednio po ścięciu drzew wykazuje duże wahania, zależne od gatunku drzewa i od pory roku. Zestawienie w tab. 3, sporządzone na podstawie materiałów Instytutu Technologii Drzew-nictwa SGGW, wskazuje na duże różnice wilgotności drewna bielu i twardzieli. Wyjątek stanowi drewno topolowe, w którym twardziel jest bardziej nasycona wodą niż biel, co , stawia zagadnienie twardzieli w drewnie topolowym pod znakiem zapytania i wskazuje na potrzebę dalszych, bardziej szczegółowych badań.
Nierównomierne rozmieszczenie wilgoci w bielu i twardzieli utrudnia równomierne wysuszenie tarcicy iglastej w suszarniach i uzasadnia celowość wstępnego suszenia na powietrzu (tzw. sezonowanie). Analogiczne różnice wilgotności istnieją w bielu i twardzieli dębowej. Nie powoduje to trudności w czasie suszenia, gdyż biel jest wąski ki w większości przypadków odpada przy obróbce tarcicy. Duże trudności w suszeniu £; tarcicy dębowej są spowodowane działaniem innych czynników: należy je wiązać z obecnością wcistek w twardzieli dębowej.