Zabarwienie niebiologiczne

Zabarwienia niebiologiczne, są to zmiany naturalnej barwy drewna spowodo­wane działaniem czynników abiotycznych, jak czynniki atmosferyczne, woda lub związki chemiczne. Powstają one po ścięciu drzewa, w czasie transportu i składowania drewna okrągłego lub tarcicy oraz w drewnie konstrukcyjnym na wolnym powietrzu (podkłady kolejowe, płoty, budynki drewniane, konstrukcje inżynierskie). Drewno o zmienionej barwie nie wykazuje znamion rozkładu tkanki drzewnej.
Przeciwstawienie zabarwień niebio logicznych stanowią zabarwienia pochodzenia bio­logicznego, powodowane działalnością grzybów, które nie rozkładają błon komórkowych f,drewna (np. sinizna). Zabarwienia tego typu będą omówione w rozdziale poświęconym owadom drewna powodowanym przez grzyby.
Ogniwo przejściowe między grupą zabarwień nicbiologicznych i biologicznych stanowi zaparzenie, będące następstwem zachodzących w ściętym drewnie zmian biochemicznych.

Zaciągi garbnikowe (zaciągi słoneczne) są to zmiany barwy drewna okrągłego |występujące przy dłuższym składowaniu w ciepłych i wilgotnych warunkach, zwłaszcza ąrzy bezpośrednim nasłonecznieniu. Brunatna plama powstaje na czole i rozprzestrzenia fac klinowatymi smugami w głąb kłody, sięgając na odległość do 2 m od czoła. Zaciągi arbnikowe występują w drewnie liściastym, zwłaszcza w drewnie o dużej zawartości garbników (np. drewno dębowe).
Zaciągi garbnikowe powstają w okresie wiosenno-letnim, w czasie intensywnego wy­dychania warstw drewna sąsiadujących z czołem. Nasłonecznienie czół zwiększa inten-mość wysychania; stąd pochodzi nazwa zaciągów słonecznych. Na miejsce odparo­wanej wody wolnej w drewno wnika powietrze i powoduje utlenianie rozpuszczonych wodzie substancji garbnikowych; następstwem tego są efekty barwne w postaci rdza-wych plam, które w miarę wysychania rozprzestrzeniają się w głąb drewna. W celu ochrony czoła pokrywa się powłokami z mieszaniny wapna i gliny, białej farby lub pre­paratów ochronnych; ich działanie polega na hamowaniu procesu wysychania drewna i rozpraszaniu promieni słonecznych.
Zaciągi garbnikowe zmieniają barwę drewna, wskutek czego stanowią poważną wadę drewna okleinpwego, oklein i tarcicy stolarskiej. W drewnie okrągłym stwierdza się ich obecność bez przeprowadzania pomiaru. Na powierzchni oklein lub tarcicy mierzy się długość zaciągów i określa ich wymiary w centymetrach lub wyraża w odniesieniu do odpowiednich wymiarów materiału.

Plamy garbnikowe są to rdzawobrunatne, nieregularne plamy na powierzchni tarcicy. Przyczyną ich powstawania jest podsiąkanie rozpuszczonych w wodzie garbni­ków ku powierzchni tarcicy, utlenianie się na powietrzu i osiadanie w toku odparowy­wania wody na powierzchni drewna.
Plamy garbnikowe występują na tarcicy liściastej, przede wszystkim dębowej, przy niewłaściwym składowaniu (brak ochrony od deszczu i słońca). Wyróżnia się powierz­chowne wylewy garbnikowe, sięgające do 1 mm głąb tarcicy i zanikające przy stru­ganiu, oraz plamy garbnikowe sięgające do 5 mm w głąb tarcicy. Te ostatnie nie dają się usunąć struganiem, wobec czego stanowią wadę tych sortymentów, w któ­rych wygląd i barwa drewna mają. istotne znaczenie. Ich obecność uwzględnia się w tar­cicy stolarskiej i fryzach, a zwłaszcza w okleinach; pomiaru nie przeprowadza się.
Zabarwienia od metalu są to plamy o niebieskoczarnej barwie, występujące W sąsiedztwie odłamków metalu — głównie żelaza — wskutek reakcji chemicznych za­chodzących między metalem a garbnikami. Powstają one również w wilgotnym drewnie, które w czasie obróbki styka się ze stalowymi narzędziami lub częściami urządzeń. Objawy tego typu występują na wygiętych elementach meblowych, suszonych w for-j mach giętarskich lub na poddawanych obróbce hydrotermicznej pryzmach okleinowych.

Plamy od metalu powstające w czasie obróbki drewna (np. przy gięciu łat me-j blowych) nie mają większego znaczenia; drewno jest przebarwione płytko i plamy zni-j kaja przy struganiu i szlifowaniu. W przypadku żywych drzew natomiast (drzewa postrze-lane), w sąsiedztwie odłamków powstają rozpuszczalne substancje barwne, które prze-l nikają wraz z wodą na znaczną odległość i zmieniają barwę otaczających warstw. Wadąj towarzyszącą jest często lokalna zgnilizna drewna.
Zabarwienia po spławie występują w postaci szarobrunatnego zabarwienia drewna| okrągłego, które przez długi czas było poddane działaniu woćly w czasie spławu i skła­dowania na wodzie lub w wyniku zatonięcia kłód. Zmiana barwy obejmuje strefę obwc dową i sięga do głębokości 3-5 mm; zmiany te nie wywierają wpływu na jakość drewna okrągłego.
Tarcica otrzymywana z przetarcia kłód składowanych w wodzie przybiera pod wpłyj wem suszenia w suszarniach żółte zabarwienie, co nie obniża jakości tarcicy. Zmiaiyj barwne w okleinach mogą być uważane za wadę.
Zaszarzenie jest to powierzchowna zmiana barwy drewna na barwę szarą lutj srebrnoszarą, połączoną często z jedwabistym  połyskiem.  Wskutek powierzchownego rozluźnienia włókien powierzchnia staje się z czasem „mszysta". Zmiana barwy jesj następstwem długotrwałego  działania czynników zewnętrznych (woda,  wiatr, światic tlen). Pod działaniem tlenu i dwutlenku węgla barwniki i garbniki ulegają przemianoii chemicznym, opady atmosferyczne powodują wypłukiwanie rozpuszczalnych w wodzie substancji. Działanie promieni nadfioletowych powoduje ciemnienie ligniny; wiatr osa­dza na powierzchni drewna sadzę i pył. W efekcie końcowym procesy te nadają drewnu barwę szaropopielatą, charakterystyczną dla długo składowanej tarcicy oraz dachów, płotów i wolno stojących konstrukcji z drewna.

Zaszarzenie wpływa ujemnie na wygląd tarcicy. Można je ograniczyć przez osłanianie stosów tarcicy dachem lub składowanie tarcicy przeschniętej w magazynach. W miarę postępu w tartacznictwie tarcica będzie składowana w pakietach, w zamkniętych ma­gazynach, co zabezpieczy ją przed szarzeniem.
Zaszarzenie jest wadą powierzchowną, zanikającą przy struganiu i wtórnej obróbce tarcicy. W przypadku zbyt długiego przebywania tarcicy na wolnym powietrzu zasza­rzenie przechodzi stopniowo w zgniliznę.