Zabarwienia pochodzenia bilogicznego

Zabarwienia pochodzenia biologicznego są to zmiany naturalnej barwy drewna wywołane przez: 
1) zmiany biochemiczne związane z obumieraniem komórek miękiszo-pych,
2) grzyby odżywiające się plazmatyczną treścią żywych komórek. W obydwóch przypadkach  błony  komórkowe  nie   ulegają  rozkładowi,  wobec  czego  wytrzymałość rewna nie zmniejsza się.

Zaparzenie. Mianem zaparzenia określa się zmiany w świeżo ściętym drewnie bez-itwardzielowych drzew liściastych, powstające w okresie letnim wskutek wysychania irewna oraz długotrwałej aktywności zamierających komórek miękiszowych. Żywotność tych komórek jest bardzo duża. Stwierdzono doświadczalnie1, że buki ścięte zimą i po­zostawione z koroną w lesie rozwinęły i utrzymały ulistnienie przez cały następny okres wegetacyjny, a część ich rozwinęła ulistnienie jeszcze w następnym roku. Wskazuje to długotrwałość procesów życiowych w ściętym drewnie bukowym; w czasie powol-|ego obumierania komórki miękiszowe wytwarzają liczne wcistki, które wnikają w światło iczyń. W drewnie obrobionym proces zamierania żywych elementów przebiega znacznie iybciej.
W całokształcie zjawiska uwydatniają się trzy następujące po sobie fazy:
1) wy­jechanie drewna,
2) wytwarzanie wcistek,
3) rozkład treści komórkowej i zmiana barwy.
Zewnętrznym objawem zaparzenia jest postępująca stopniowo zmiana naturalnej jirwy drewna na barwę jednolicie brunatną. Początkowo tworzą się na czołach kłód robne, brunatne plamy, które powiększają się i zlewają, tworząc jednolitą, zwartą po-jerzchnię.
W drewnie okrągłym zaparzenie rozwija się od czoła, przybierając postać klinowatych I zwężających się w głąb kłody; długość smug dochodzi do 1 m. Czoła zaparzonych wykazują słabe zmiany barwne; w miarę postępującego wysychania plamy na czo-i zanikają, tak że o zaparzeniu można się przekonać dopiero po wykonaniu zaciosów po przecięciu kłody. Na świeżych przekrojach   plamistość i zbrunatnienie drewna stępuje wyraźnie. Zaparzenie rozwija się również od strony pobocznicy, zwłaszcza z miejsc, gdzie kora została uszkodzona; rolę stymulatora odgrywa wysychanie drewna i wnikanie powietrza. W ten sposób w strefie obwodowej występuje zaparzenie, a zmiany barwy mają zarys pierścieniowy lub sierpowy. W kierunku rdzenia zmiana zabarwienia sięga rzadko do głębokości 5 cm.
Zaparzenie powstaje w czasie składowania drewna okrągłego w ciepłych i wilgotnych warunkach; w zimie nie występuje.
Zaparzeniu ulega również tarcica, zwłaszcza o większej grubości; zaparzenie zaczyna się zazwyczaj w miejscach styku tarcicy z przekładkami.] Składowanie wilgotnej tarcicy bez przekładek (na głucho) stwarza warunki sprzyjające] zaparzeniu. Jako środek zapobiegawczy stosuje się parowanie tarcicy, zwłaszcza bukowi wej, w parzelniach. Działanie wilgotną parą wodną o temperaturze rzędu 100°C przezi kilkadziesiąt godzin (zależnie od grubości tarcicy) powoduje śmierć komórek mięki-| szowych, uniemożliwia powstawanie wcistek i zwiększa odporność drewna.

W parze z zaparzeniem lub w ślad za nim pojawia się w drewnie zgnilizna. W zaparzonym drewnie rozwija się jednocześnie kilka gatunków grzybów; najczęściej są to| Hypoxylon coccineum Buli., Bispora monilioides Corda, Stereum purpureum Pars. i SchĄ zophyllum commune Fr. Na granicy drewna porażonego przez odmienne gatunki grzybón występują czarno zabarwione warstwy odgraniczające. Ich powstawanie tłumaczy toksycznym oddziaływaniem produktów przemiany materii jednego grzyba na grzybi drugiego gatunku.  Efektem końcowym rozkładowej  działalności grzybów jest zgnilizna składowa  przybierająca postać zgnilizny  mozaikowej,  co  prowao do poważnego obniżenia jakości lub do bezużyteczności drewna. W drewnie buka, brzc zy, osiki i topoli zgnilizna może wystąpić już w ciągu miesiąca od chwili zaparzenia.

Wpływ zaparzenia (bez objawów zgnilizny) na jakość drewna zależy od stopnia ro2 woju. W początkowym stadium drewno nie wykazuje zmian właściwości mechanicznych dalszy natomiast rozwój zaparzenia wpływa ujemnie na wytrzymałość, a zwłaszcza udarność drewna. Ze względu na trudność odgraniczenia objawów zaparzenia od pocz kowego stadium rozkładowej działalności grzybów, zaparzenie należy uważać za poważ Swadę drewna. Dotyczy to zwłaszcza drewna liściastego, przeznaczonego do przerobu na Ipfyty wiórowe. W trakcie procesów suszenia i rozdrabniania wiórów z drewna zaparzo­nego powstaje duża ilość pyłu, co wpływa ujemnie na warunki pracy (zapylenie) i jakość 'płyt wiórowych; z tego względu w surowcu na płyty wiórowe należy ograniczać udział drewna zaparzonego.

W miesiącach wiosennych i letnich zaparzenie drewna gatunków bielastych przebiega szybko i intensywnie, co obrazuje wykres. Najbardziej niebezpieczny jest okres od początku czerwca; drewno przeschnięte w czasie wiosny stanowi podłoże sprzyjające rozwojowi zaparzenia. Dlatego drewno bielaste pochodzące ze ścinki zimowej powinno być przerobione i poddane zabiegom konserwacyjnym do końca maja. W przypadku ścinki letniej dostawa i przerób drewna okrągłego powinny się odbyć w ciągu jednego miesiąca. Długotrwałe magazynowanie drewna w składnicach kolejowych i fabrycznych powoduje w miesiącach letnich daleko posuniętą deprecjację drewna.
W drewnie okrągłym nie stosuje się pomiaru zaparzenia; stwierdza się tylko jego obecność. W tarcicy i okleinach określa się wielkość zaparzenia, podając stosunek jego szerokości lub głębokości do wymiarów materiału.